Próchnica dotyczy zarówno mleczaków, jak i zębów stałych. Początkowo może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego nie trzeba czekać na ból, aby zgłosić dziecko do dentysty. Jeśli zauważysz dziurę, nową plamę, nadwrażliwość lub trudności z jedzeniem, umów badanie.

Celem jest komfort dziecka, opanowanie choroby i ochrona rozwijającego się uzębienia. Próchnica nie jest powodem do obwiniania dziecka lub rodzica. Leczenie nie oznacza też automatycznie wypełnienia albo usunięcia każdego zęba ze zmianą.

Dlaczego rozwija się próchnica?

Bakterie płytki nazębnej wykorzystują cukry z jedzenia i napojów do wytwarzania kwasów, które odbierają zębom minerały. Częste słodkie przekąski lub napoje, niewystarczająca ochrona fluorkowa i trudności w czyszczeniu mogą zwiększać ryzyko. Znaczenie mają też wady szkliwa, suchość w ustach i inne indywidualne czynniki.

Gryzienie długopisów może uszkadzać zęby, ale nie jest tym samym procesem co próchnica. Wada zgryzu nie powoduje automatycznie ubytków, a aparat nie leczy próchnicy. Badanie pozwala rozdzielić te problemy i ustalić, czym zająć się najpierw.

Szczotkowanie i fluor

Zacznij mycie od pierwszego zęba. Szczotkuj dwa razy dziennie, w tym przed snem, miękką szczoteczką i odpowiednią do wieku ilością pasty z fluorem:

• Poniżej trzeciego roku życia: śladowa ilość z co najmniej 1000 ppm fluoru.
• Od ukończenia trzech do sześciu lat: porcja wielkości ziarnka grochu, 1000–1500 ppm.
• Od siedmiu lat: pasta zawierająca 1350–1500 ppm fluoru.

Pomagaj lub nadzoruj mycie co najmniej do ukończenia siedmiu lat, a jeśli dziecko potrzebuje wsparcia, dłużej. Zachęcaj do wypluwania pasty bez płukania. Zapytaj zespół, jak czyścić miejsca styku zębów. Nie należy oczekiwać, że małe dziecko samodzielnie poradzi sobie z całą higieną.

Jedzenie, napoje i wizyty

W miarę możliwości podawaj słodkie produkty i napoje przy posiłkach, zamiast pozwalać na częste popijanie lub podjadanie. Unikaj słodkich napojów w butelce i przed snem. Nie przerywaj potrzebnego karmienia piersią lub mlekiem modyfikowanym na podstawie ogólnej porady dentystycznej; karmienie i pielęgnację omów z dentystą lub health visitor.

Wybieraj różnorodną dietę i odpowiednie przekąski, zamiast traktować jeden produkt jako sposób naprawy ubytku. Umycie zębów po słodyczach nie znosi skutków częstego narażenia na cukier.

Pierwszą wizytę zaplanuj po pojawieniu się pierwszego zęba, najlepiej przed pierwszymi urodzinami. Kolejne terminy zależą od potrzeb i ryzyka. Dla zapobiegania próchnicy mogą być zalecane lakierowanie fluorkowe i lakowanie bruzd. Mają różne zadania; dentysta wyjaśni, które zęby mogą skorzystać z każdego z nich.

Co zrobić, jeśli próchnica już jest?

Dentysta oceni zaawansowanie zmian, ból lub zakażenie oraz przewidywany czas pozostawania mleczaka w ustach. Wczesne zmiany można czasem opanować profilaktyką i obserwacją. Inne zęby mogą potrzebować wypełnienia, korony albo leczenia miazgi.

Mleczaków i rozwijających się zębów stałych nie leczy się identycznie. Jeśli zęba nie można zachować bezpiecznie i bez dolegliwości, odpowiednie może być usunięcie. Wczesna utrata mleczaka może wpłynąć na miejsce dla zęba stałego, ale nie oznacza nieuchronnej potrzeby aparatu. Zobacz poradnik o usuwaniu zębów mlecznych.

Owrzodzenia i inne przyczyny bolesności wymagają osobnego rozpoznania. Maści, syropy i antybiotyki nie naprawiają ubytku ani nie zastępują leczenia dentystycznego zakażonego zęba.

Kiedy szukać pilnej porady?

Przy bólu zęba, obrzęku lub podejrzeniu zakażenia szybko skontaktuj się z dentystą. NHS 111 pomoże, jeśli gabinet jest niedostępny. Trudności z oddychaniem lub połykaniem albo obrzęk obejmujący oko wymagają pomocy w trybie nagłym.

Powiedz zespołowi o lęku lub dodatkowych potrzebach dziecka. Można zaplanować wsparcie, a w razie potrzeby skierowanie. Skontaktuj się z nami, aby omówić badanie i plan opieki.