Zęby mądrości: objawy, fakty i wskazania do usunięcia

Zęby mądrości nie zawsze sprawiają problemy. Ósemka, która nie wyrżnęła się w całości, nie oznacza automatycznie potrzeby operacji. Decyzja o usunięciu zależy od stanu zęba, jego wpływu na sąsiednie zęby i ryzyka leczenia.

Popularne twierdzenia o ósemkach mogą sugerować, że decyzja jest prostsza niż w rzeczywistości. Warto wiedzieć, na jakie objawy zwracać uwagę i o co zapytać dentystę.

Czy każdy ma ósemki?

Zęby mądrości to trzecie trzonowce, położone na końcu łuków zębowych. Zwykle wyrzynają się pod koniec wieku nastoletniego lub w pierwszych latach po dwudziestce, ale czas jest różny. Nie u każdego rozwijają się wszystkie cztery.

Ząb może też być obecny, choć go nie widać. Jeśli z powodu położenia lub braku miejsca nie może prawidłowo się wyrżnąć, określa się go jako zatrzymany. Dentysta zbada okolicę i zleci zdjęcie RTG, jeśli będzie potrzebne do oceny.

Ósemek nie należy rutynowo usuwać wyłącznie po to, aby zapobiec stłoczeniu przednich zębów. Jeśli zęby się przesuwają lub niepokoi Cię zgryz, poproś o ocenę tego problemu, zamiast zakładać, że odpowiadają za niego zęby mądrości.

Czy ósemki częściej mają próchnicę?

Ich położenie może utrudniać szczotkowanie, szczególnie gdy wyrżnęła się tylko część zęba. Płytka i zatrzymujące się resztki jedzenia sprzyjają próchnicy lub zapaleniu dziąsła. Problem może dotyczyć również sąsiedniego trzonowca.

Próchnica nie przeskakuje po prostu z zęba na ząb. Zęby narażone na podobne warunki związane z płytką i dietą mogą jednak chorować, dlatego ważne są czyszczenie okolicy i ocena obu zębów.

Szczotkuj dwa razy dziennie pastą z fluorem i zapytaj dentystę, jak wygodnie docierać do tyłu jamy ustnej. Bolesne lub obrzęknięte dziąsło wymaga badania, zamiast wielokrotnego wciskania szczoteczki w to miejsce.

Jakie objawy wymagają uwagi?

Ból, obrzęk, nieprzyjemny smak lub trudności z otwieraniem ust mogą towarzyszyć zapaleniu lub infekcji wokół częściowo wyrżniętej ósemki. To zapalenie tkanek okołokoronowych, czyli pericoronitis. Ograniczone otwieranie ust nazywa się czasem szczękościskiem; jest to objaw, a nie inna nazwa stawu skroniowo-żuchwowego.

Nie uznawaj silnego bólu, obrzęku twarzy lub gorączki za zwykłe wyrzynanie zęba. Umów pilną wizytę, a jeśli pomoc dentystyczna jest niedostępna, skontaktuj się z NHS 111. Bóle głowy, ucha i objawy zatokowe mogą mieć inne przyczyny i nie powinny być automatycznie przypisywane ósemkom.

Dzwoń pod 999 lub jedź na A&E, jeśli obrzęk utrudnia oddychanie, mówienie lub połykanie, obejmuje oko albo wpływa na widzenie, bądź jest rozległy wewnątrz ust. Znaczne trudności z otwieraniem ust przy podejrzeniu infekcji zęba również wymagają oceny w trybie ratunkowym.

Kiedy można zalecić usunięcie?

Zdrową ósemkę często można pozostawić i kontrolować podczas rutynowych wizyt. Wytyczne NICE odradzają rutynowe usuwanie zatrzymanych zębów mądrości bez zmian chorobowych.

Powodem do rozważenia ekstrakcji może być próchnica niemożliwa do naprawienia, nawracające lub ciężkie zapalenie wokół zęba, ropień, torbiel albo uszkodzenie sąsiedniego zęba. Jeden łagodny epizod zapalenia okołokoronowego zwykle nie oznacza konieczności usunięcia. Lekarz uwzględni nasilenie i nawroty.

Ósemka z próchnicą nie zawsze musi być usunięta. Możliwość wypełnienia lub leczenia kanałowego zależy od dostępu, stanu zęba i jego przydatności. Dentysta powinien omówić dostępne rozwiązania i ich prawdopodobne wyniki.

Ekstrakcja również ma ryzyko: krwawienie, infekcję, suchy zębodół, a przy niektórych dolnych ósemkach zmianę czucia w wardze, brodzie lub języku wskutek uszkodzenia nerwu. Ryzyko zależy od położenia zęba. Jest częścią decyzji, a nie powodem do unikania potrzebnej konsultacji. NHS opisuje usuwanie ósemek i gojenie.

Jeśli ósemka sprawia problem, skontaktuj się z gabinetem w sprawie badania. Nie musisz czekać, aż ból stanie się silny.