Pęknięty lub złamany ząb: objawy i leczenie

Ząb może ukruszyć się, pęknąć lub złamać podczas urazu albo codziennego używania. Uszkodzenie bywa widoczne, a czasem pojawia się tylko dyskomfort przy gryzieniu. Zasięgnij porady dentysty zamiast czekać na silny ból.

Nie każda linia na zębie jest poważnym złamaniem. Drobne powierzchowne rysy szkliwa, nazywane craze lines, mogą być niegroźne. Dentysta odróżni je od uszkodzenia wymagającego leczenia.

Co możesz zauważyć?

Możliwe objawy to ostra krawędź, brakujący fragment, nadwrażliwość na temperaturę oraz ból przy nagryzaniu lub zwalnianiu nacisku. Objawy mogą pojawiać się i znikać, a niektóre pęknięcia niewiele bolą. Nasilenie bólu nie pokazuje wiarygodnie głębokości uszkodzenia.

Dentysta bada ząb i otaczające tkanki, może wykonać testy nagryzania lub RTG. Nie każde pęknięcie jest widoczne na zdjęciu, więc wyniki trzeba oceniać łącznie.

Co może przyczynić się do złamania?

Znaczenie mogą mieć uderzenie, powtarzane duże obciążenia, zgrzytanie lub utrata tkanek. Ząb z dużą plombą może mieć mniej zachowanej struktury; złamanie przy wypełnieniu samo w sobie nie dowodzi, że wykonano je nieprawidłowo.

Po leczeniu kanałowym o ochronie decydują między innymi pozostałe tkanki i końcowa odbudowa. Stwierdzenie, że każdy taki ząb jest kruchy wyłącznie z powodu usunięcia nerwu, jest nadmiernym uproszczeniem.

Co zrobić przed wizytą?

Jeśli odłamał się fragment, włóż go do pojemnika z mlekiem lub śliną i zabierz do dentysty. Nie przechowuj luźnych kawałków w ustach, szczególnie u dziecka. Czasem fragment można ponownie przykleić.

Nie gryź po uszkodzonej stronie i wybieraj jedzenie, które nie obciąża zęba. Delikatnie utrzymuj okolicę w czystości. Nie stosuj domowego kleju, nie piłuj zęba i nie przykładaj aspiryny do dziąsła.

Niewielkie ukruszenie bez innych objawów zwykle nie wymaga szpitala. Silny ból, narastający obrzęk lub gorączka wymagają pilnej porady stomatologicznej. Jeśli nie możesz uzyskać pilnej wizyty, skontaktuj się z NHS 111. Dzwoń pod 999 lub jedź na A&E przy obfitym krwawieniu z ust, które nie ustaje, albo obrzęku utrudniającym oddychanie lub przełykanie.

Poradnik NHS o złamanym zębie opisuje szukanie pomocy i zabezpieczenie fragmentu.

Jakie leczenie jest możliwe?

Wybór zależy od miejsca i rozległości uszkodzenia oraz możliwości odbudowy. Można rozważyć wygładzenie drobnej krawędzi, przyklejenie fragmentu, wypełnienie albo odbudowę typu onlay czy korona.

Jeśli uszkodzona jest miazga, można rozważyć leczenie kanałowe wraz z odpowiednią odbudową. Leczy ono problem miazgi, ale nie powoduje zrośnięcia pęknięcia. Niektórych głęboko złamanych lub rozszczepionych zębów nie da się uratować i potrzebna jest ekstrakcja, nawet po szybkim zgłoszeniu się.

Licówka może pasować do wybranego powierzchownego defektu przedniego zęba, lecz nie jest ogólnym rozwiązaniem dla głębokich złamań. Dentysta powinien wyjaśnić oczekiwany wynik, alternatywy i niepewność. Korona może chronić ząb, ale nie gwarantuje, że pęknięcie nigdy się nie pogłębi.

Jak ograniczyć dalsze uszkodzenia?

Nie gryź długopisów, lodu ani opakowań. Stosuj odpowiednią ochronę przy sportach kontaktowych i zapytaj dentystę o zaciskanie lub zgrzytanie. Kontynuuj higienę i kontrole; pomagają chronić zęby, ale nie zapobiegną każdemu złamaniu.

Koszt zależy od potrzebnego leczenia. Sprawdź cennik stomatologiczny i poproś o pisemną wycenę po badaniu. W razie potrzeby omów aktualne możliwości finansowania. Skontaktuj się z gabinetem i opisz objawy, aby zespół mógł doradzić termin pomocy.