Suche lub lepkie usta mogą utrudniać jedzenie, mówienie i sen. Dolegliwość bywa przejściowa, na przykład przy odwodnieniu lub niepokoju, ale może też nawracać. Jeśli powraca, warto ustalić przyczynę.
Ślina pomaga żuć i przełykać oraz chroni zęby. Samo uczucie suchości nie określa jednak ilości wydzielanej śliny ani źródła problemu.
Co może powodować suchość w ustach?
Jedną z przyczyn są leki. Sprawdź ulotkę i omów objawy z farmaceutą lub osobą prowadzącą leczenie; nie odstawiaj samodzielnie przepisanego leku. Inne przyczyny to odwodnienie, oddychanie przez usta w nocy oraz leczenie onkologiczne, zwłaszcza radioterapia obejmująca głowę i szyję.
Utrzymująca się suchość może też występować przy cukrzycy lub zespole Sjögrena. Sama nie wystarcza do rozpoznania żadnej z tych chorób. Powiedz lekarzowi rodzinnemu o innych objawach, na przykład suchych oczach lub częstszym oddawaniu moczu.
Dlaczego ślina jest ważna dla zębów?
Ślina pomaga usuwać resztki jedzenia i neutralizować kwasy atakujące zęby. Gdy jest jej mniej, łatwiej rozwija się próchnica. Suchości mogą też towarzyszyć bolesność ust, infekcje grzybicze, zmiany smaku lub trudności w noszeniu protez.
To powody, aby zasięgnąć porady, a nie zakładać, że poważne uszkodzenia są nieuniknione. Dentysta oceni zęby i tkanki miękkie oraz potrzebę dodatkowej ochrony, takiej jak preparat z fluorem na receptę czy inny odstęp między kontrolami. Poradnik Oral Health Foundation o suchości w ustach opisuje jej wpływ na komfort i zdrowie jamy ustnej.
Co może przynieść ulgę?
Regularnie pij małe łyki wody. Guma bez cukru może pobudzać wydzielanie śliny, jeśli możesz bezpiecznie żuć i przełykać. Jeśli suche potrawy sprawiają trudność, wybieraj bardziej wilgotne. Unikaj tytoniu. Ograniczenie alkoholu i kofeiny może pomóc, jeśli nasilają objawy.
Farmaceuta może doradzić preparaty zastępujące ślinę, między innymi żele i spraye. Wybierz produkt odpowiedni dla siebie; preparaty o kwaśnym odczynie mogą uszkadzać naturalne zęby. Ulga po sprayu nie zastępuje ustalenia przyczyny utrzymujących się objawów.
Nadal chroń zęby
Delikatnie myj zęby pastą z fluorem dwa razy dziennie i czyść przestrzenie między nimi. Wypluj pastę, nie płucząc ust od razu po szczotkowaniu. Jeśli używasz płynu do płukania, wybierz produkt bez alkoholu i stosuj go o innej porze niż mycie zębów.
Częste popijanie słodkich lub kwaśnych napojów nie jest dobrym sposobem na nawilżanie ust, ponieważ wielokrotnie naraża zęby na cukier lub kwasy. Na co dzień lepiej wybrać wodę. Jeśli proteza obciera lub staje się niewygodna, umów jej korektę zamiast samodzielnie zmieniać jej kształt.
Kiedy szukać pomocy?
Zgłoś się do lekarza rodzinnego, jeśli suchość utrzymuje się przez kilka tygodni mimo domowych sposobów, a wcześniej, jeśli utrudnia jedzenie lub mówienie, usta bolą albo pojawiają się bolesne białe plamy. Podejrzenie działania niepożądanego leku omów z osobą prowadzącą leczenie. Zalecenia NHS o suchości w ustach wyjaśniają wskazania do konsultacji.
Skontaktuj się też z gabinetem stomatologicznym, jeśli masz ból zęba, nadwrażliwość, problem z protezą lub utrzymującą się suchość. Zabierz listę leków i zanotuj, kiedy występują objawy. Pomoże to dopasować opiekę do przyczyny i wpływu problemu na jamę ustną.