Próchnica zębów: przyczyny, zapobieganie i leczenie

Próchnica uszkadza twarde tkanki zęba. Dotyczy dzieci i dorosłych, a wczesne zmiany mogą nie boleć. Wykrycie problemu na początku może pozwolić opanować go, zanim powstanie ubytek.

Zębina to warstwa znajdująca się pod szkliwem. Jest częścią zęba, a nie inną nazwą próchnicy.

Jak rozwija się próchnica?

Bakterie płytki nazębnej wykorzystują cukry z jedzenia i napojów do wytwarzania kwasów. Powtarzające się działanie kwasów może usuwać minerały z powierzchni zęba. Fluor, ślina i zmiany codziennych nawyków pomagają na wczesnym etapie przesunąć równowagę w stronę odbudowy. Gdy powierzchnia zostaje uszkodzona, może powstać ubytek.

Próchnicą nie zarażasz się po prostu przez jeden pocałunek lub wspólną łyżkę. Bakterie jamy ustnej mogą przenosić się między ludźmi, ale próchnica wynika z kilku współdziałających czynników: kontaktu z cukrem, płytki, fluoru i śliny. Obwinianie rodzica lub partnera nie wyjaśnia powstania ubytku.

Brytyjskie wytyczne Delivering Better Oral Health opisują próchnicę jako chorobę niezakaźną i wyjaśniają te czynniki ryzyka.

Co możesz zauważyć?

Ząb może stać się wrażliwy na słodkie, gorące lub zimne jedzenie, mieć widoczny ubytek albo zmienić kolor. Sama biała czy ciemna plamka nie wystarcza jednak do rozpoznania próchnicy, a niektóre ubytki trudno zobaczyć. Kontrole pomagają znaleźć problem przed wystąpieniem objawów, choć żadne badanie nie gwarantuje wykrycia każdej zmiany.

Gdy próchnica dotrze do miazgi wewnątrz zęba, może wywołać ból lub zakażenie. Przy utrzymującym się albo silnym bólu, obrzęku lub podejrzeniu ropnia szukaj pilnej porady stomatologicznej. Jeśli nie możesz skontaktować się z dentystą, zadzwoń do NHS 111. Trudności w oddychaniu lub połykaniu albo obrzęk obejmujący oko wymagają pomocy na A&E lub pod numerem 999.

Co pomaga zapobiegać próchnicy?

Myj zęby dwa razy dziennie pastą z fluorem, w tym ostatni raz przed snem. Wypluj pastę zamiast od razu wypłukiwać ją wodą i czyść przestrzenie międzyzębowe. Jeśli używasz płynu do płukania ust, rób to o innej porze niż szczotkowanie. Płyn nie zastępuje czyszczenia.

Ogranicz zarówno ilość słodkich produktów i napojów, jak i częstotliwość sięgania po nie. Spożywanie ich przy posiłkach ogranicza powtarzający się kontakt z cukrem. Woda jest dobrym codziennym napojem, ale jej picie nie naprawia ubytku.

Powiedz dentyście, jeśli często masz suchość w ustach. Ślina chroni zęby, a niektóre leki lub choroby zmniejszają jej wydzielanie. Nie odstawiaj samodzielnie przepisanych leków. Zespół stomatologiczny doradzi, jak ograniczać ryzyko i kiedy porozmawiać z osobą prowadzącą leczenie.

Przychodź na kontrole w zaleconych dla Ciebie odstępach. Nie każdy potrzebuje tego samego harmonogramu co sześć miesięcy. Dzieci potrzebują pasty z fluorem odpowiedniej do wieku i pomocy w szczotkowaniu.

Jak leczy się próchnicę?

Wczesne zmiany, w których nie powstał jeszcze ubytek, można czasem opanować dzięki fluorowi, zmianom diety i czyszczenia oraz kontroli. Powstały ubytek może wymagać wypełnienia. Głębsze uszkodzenie bywa wskazaniem do rozleglejszego leczenia, w tym kanałowego, a gdy zęba nie można uratować — do usunięcia.

Profesjonalne oczyszczanie usuwa osady i wspiera higienę, ale nie wypełnia dziury ani nie zastępuje leczenia próchnicy. Poradnik NHS o próchnicy wyjaśnia podstawowe możliwości leczenia.

Cena skalingu, Airflow i lakierowania fluorkowego wynosi £170, a małego wypełnienia kompozytowego £150. O potrzebnym leczeniu decyduje badanie. Są to osobne pozycje, nie pakiet ani wycena każdego ubytku. Zobacz aktualny cennik i poproś o indywidualny kosztorys.

Koszt leczenia kanałowego zależy od zęba i proponowanej opieki, w tym końcowej odbudowy. Sprawdź cennik leczenia kanałowego, zamiast polegać na dawnej cenie początkowej. Jeśli rozważasz raty, aktualne informacje o finansowaniu opisują warunki, które trzeba sprawdzić.

Jeśli zauważasz zmianę lub minął termin kontroli, skontaktuj się z gabinetem. Nie musisz czekać na ból zęba, aby poprosić o pomoc.